Onderzoeksjournalistiek en misdaadverslaggeving

In de Waag in Amsterdam, stad van de afrekeningen in het misdaadcircuit, vond het treffen plaats tussen drie misdaadverslaggevers en de VVOJ-bezoekers.

De VVOJ organiseert geregeld debatcafés, waarin leden elkaar rond een thema ontmoeten. Een overzicht van alle cafés.

Sprekers: Bart Middelburg (Het Parool), Paul Vugts (Het Parool) , Marian Husken (Vrij Nederland)
Moderator: Michel Simons
Datum: 2 december 2006

Marian Husken beet zich voor Vrij Nederland jaren geleden al vast in de IRT-affaire en recentelijk in de zaak-Holleeder, Middelburg en Vugts schreven onder meer samen een boek over de oorlog in de Amsterdamse onderwereld. Het gesprek ging over bronnen, lekken, tapes, morele druk, de lange adem, tipgevers en meer spannende jongensboekbegrippen.

Duidelijk werd wel dat misdaadverslaggeving pas succesvol kan zijn als je veel tijd krijgt om een zaak te volgen. Husken vertelde dat het volgen van de IRT-affaire haar al een kleine tien jaar bezighoudt, en nog altijd een nasleep heeft. Ook Middelburg en Vugts benadrukken dat misdaadverslaggevers tijd moeten hebben om zaken continue te blijven volgen. Om het netwerk van tipgevers en bronnen te onderhouden, en om in contact met politie en justitie te blijven.

Politie en justitie hebben veel informatie waardoor de schijn wordt gewekt dat er veel van uit hun standpunt wordt geschreven. Maar ook andere informanten hebben zo hun eigen wijze om met informatie om te gaan, de journalisten spreken van een ‘lekcarrousel’: iedere bron heeft zo zijn eigen belangen. Het komt voor dat er doelbewust wordt gelekt, of dat er een deel van de waarheid wordt gelekt, waardoor het voor de journalist gevaarlijk kan zijn om te publiceren. Ook in dit duistere gebied is het hebben van meerdere bronnen een absolute must. Er wordt veel gelogen, ook door magistraten, en meer dan eens kun je als verslaggever het gevoel krijgen dat je gestuurd wordt. Dat gevaar wordt versterkt door het feit dat boven- en onderwereld met elkaar verweven zijn, en dat rijke boef en rijke zakenman heel goed met elkaar in contact kunnen staan. En ook over het gebruik van strafdossiers zijn de sprekers het eens: weet wie er belang bij heeft om ze je te geven. en blijf ook dit soort bronnen checken. Maar je zou wel gek zijn om ze niet te gebruiken!

Tot slot is er het risico dat je met je onderzoeksobject op vriendschappelijke voet komt te staan. Het geven van een begrafenisrede gaat de aanwezige journalisten te ver, maar een licht begrip is er wel voor.